Moduł I: Czym jest firma?

Oswajamy gospodarkę rynkową

Baza wiedzy Słownik Katalog stron

Moduły


Gospodarka rynkowa to taki sposób zorganizowania przestrzeni gospodarczej, w której produkujący towary (np. sprzęt AGD) oraz użytkujący je (klienci, konsumenci – każdy z nas) dokonują między sobą wymiany. Pierwsi za wytworzone produkty otrzymują pieniądze, a drudzy towar, którego potrzebują. Producenci z surowców i materiałów, wykorzystując energię oraz zaangażowanie pracowników, wytwarzają różne przedmioty. Te trafiają do punktów sprzedaży, oczekując na klientów. Sprzedawcy są pośrednikami między producentami a klientami. Kupują towary od producentów, by sprzedać je klientom. Świadczenie usługi polega z kolei na wykonaniu ściśle określonego przez konkretnego klienta zadania spełniającego jego potrzeby. Produkowanie, świadczenie usług, sprzedaż to główne rodzaje aktywności firm. W gospodarce rynkowej firmy, w zdecydowanej większości, są podmiotami prywatnymi.

rodzaje_dzialalnosci

Klienci potrzebujący produktów oraz dostawcy towarów i usług spotykają się na rynku. Określenie to oznacza całokształt relacji między stronami transakcji oraz warunków, w których przebiegają. Każdy konsument ma indywidualne upodobania i nabywa na rynku produkty najlepiej odpowiadające jego potrzebom. To daje szansę producentom i usługodawcom na różnicowanie swojej oferty, by każdy klient znalazł najbardziej pasujący mu produkt.

Przykład: Każda rodzina w naszej strefie klimatycznej potrzebuje lodówki do przechowywania artykułów spożywczych. Gdy przejrzymy ofertę producentów (i handlowców) okaże się, że choć podstawową funkcję (chłodzenie) wykonują wszystkie, to mamy do czynienia z odmiennymi urządzeniami. Różnią się: wysokością, szerokością i głębokością, przeznaczeniem (do zabudowy lub wolnostojące), kształtem (zaokrąglone lub kanciaste), kolorem (biały, inox), liczbą drzwi (jedno- i dwudrzwiowe), komór (jedno- i dwukomorowe), z kostkarką lub bez, ilością zużywanego prądu (klasa energetyczna), rodzajem półek i wieloma innymi cechami.

Taka różnorodność powoduje, że klientowi dość trudno użyć argumentu, że „nie ma produktu, którego on potrzebuje”. Rynek nie jest podzielony granicami państw, klient może zamówić dowolny towar na świecie, zapłacić i otrzymać go.

Istotną cechą gospodarki rynkowej jest fakt, że wartość ogólnie dostępnych na rynku towarów jest większa niż siła nabywcza pieniędzy będących w posiadaniu klientów. To powoduje, że producenci, usługodawcy oraz sprzedawcy konkurują o klienta. Ten bowiem, nie mając wystarczającej ilości pieniędzy, dokonuje nierzadko trudnych wyborów, decydując się na kupno najbardziej w tym momencie potrzebnego produktu.

Przykład: Państwo Kowalscy planowali na najbliższy sezon uzupełnienie i częściową wymianę na nowy sprzętu narciarskiego. Po dogłębnej analizie oferty dokonali wyboru. Gdy już tylko pozostało kliknąć w sklepie internetowym i zapłacić za wybrany towar, niespodziewanie awarii uległ piecyk gazowy (ciepła woda i centralne ogrzewanie). Wezwany przedstawiciel zakładu usługowego stwierdził, że ze względu na rok produkcji i stopień zużycia piecyka naprawa nie będzie opłacalna. Państwo Kowalscy musieli zrezygnować ze sprzętu narciarskiego na rzecz bardziej potrzebnego piecyka.

Wysokość cen jest uzgadniana między producentami a klientami. Pierwsi dokonują kalkulacji kosztów produkcji, analizują potrzeby rynku (zainteresowanie danym produktem ze strony klientów), ofertę firm konkurencyjnych, doliczają zysk. Wprowadzając produkt na rynek, żądają za niego określonej kwoty pieniędzy (cena). Jeśli jest atrakcyjny, spełnia potrzeby znacznej części klientów, a cena nie jest zdaniem klientów zawyżona, to jest kupowany. Zadowolony producent może kierować do sprzedaży kolejne partie produktu, wymieniając je na pieniądze. Jeśli cena zdaniem klientów jest zbyt wysoka, rezygnują z zakupu, wybierając atrakcyjniejszą ich zdaniem ofertę innego producenta. Pierwszy dokonuje zmian w swoim produkcie (podnosi atrakcyjność) albo obniża cenę. Może też wprowadzić intensywną reklamę, ale to zwiększa koszty, a w konsekwencji cenę. Producenci prześcigają się w różnicowaniu swoich produktów, wprowadzają coraz to nowe rozwiązania, modele, intensywnie reklamują asortyment, by dotrzeć do klientów mających nie tylko typowe upodobania, ale również do tych o najbardziej oryginalnych potrzebach.

W gospodarce rynkowej państwo nie ingeruje w sposób bezpośredni w mechanizmy rynkowe. Nie ustala cen, nie decyduje o wielkości produkcji, o ilości towarów wprowadzanych na rynek. Uchwala natomiast prawo regulujące między innymi: wysokość podatków, normy, jakie muszą spełniać produkty, odpowiedzialność producentów, usługodawców, sprzedawców za oferowane towary (usługi), warunki produkcji (np. artykułów spożywczych), organizację pracy itp. Więcej o gospodarce rynkowej możesz dowiedzieć się, oglądając filmy, animacje, prezentacje, grając, czytając artykuły, na Portalu Edukacji Ekonomicznej.


Zadania

Decyzje konsumenckie

Widok zadania jest widoczny wyłącznie dla zalogowanych. Zaloguj się lub załóż konto.

Zmienność liczby klientów

Widok zadania jest widoczny wyłącznie dla zalogowanych. Zaloguj się lub załóż konto.


Podsumowanie

Do transakcji kupna – sprzedaży dochodzi, gdy oferujący towar (usługę) znajdzie osobę, która zechce za niego (nią) zapłacić. Producenci i sprzedawcy, dążąc do osiągnięcia maksymalnego zysku, starają się pozyskać maksymalną liczbę klientów. Ilość towaru (usług), którą producenci (usługodawcy, handlowcy) kierują na rynek, to podaż. Zainteresowanie klientów danym towarem (czy asortymentem) to popyt. Wysoki popyt na jakiś towar to szansa większej sprzedaży (obrotu), a w konsekwencji zysku dla dostarczających go.